Bilim ve Ben!!

Özellikle çocuklar ve aklî dengesi yerinde ol­mayan insanlar madenî para, düğme, boncuk vs. gibi yabancı cisimleri yutabilirler. Bazen de kazaen iğne, ayakkabı çivisi, cam parçası, saç firketesi gibi delici ve kesici cisimleri yutarlar. Yuvarlak cisimlerin yutulması fazla bir tehlike arzetmez, sindirim kanalı yoluyla gaita ile atı­lırlar. Ancak delici ve kesici cisimler mide ve bağırsak duvarını delmek veya kesmek sure­tiyle önemli hastalıkların ortaya çıkmasına se­bep olurlar. Bu gibi durumlarda:
• Hastanın hemen hastaneye yetiştirilmesi gerekir. Mümkünse ağızdan herhangi bir şey verilmeden hastaneye götürülmelidir.
Hastaneye götürülmesi uzun süre alacaksa, yabancı cismin travmatik etkisini önlemek ve­ya azaltmak için şu önlemler alınır:
• Ekmek içi veya haşlanmış patates yedirilir.
• Küçük küçük parçalar hâlinde pamuk yuttu­rulur. Pamuk, sellüloz tabiatında olduğu için bağırsaklarda sindirilemez. Yabancı cis­min etrafını bir kılıf gibi sararak etkisiz hâle getirebilir.

Yemek borusunda (özofagus) meydana gelen toplardamar genişlemelerine özofagus varisi adı verilir. Katı bir maddenin yutulmasıyla ve­ya kendiliğinden yırtılıp kanayabilir. Hasta, boğazından ılık bir şeylerin aktığım hatta ko­kusunu bile hissedebilir. Taze kan veya kahve telvesi şeklinde sindirilmiş kan kusabileceği gibi gaita, koyu siyah renkte de olabilir. Yapılacak ilk yardım, aynen mide ülserinde ol­duğu gibidir.

• Oltanın misinasını kesiniz
• Eğer çengeli deriye gırmemışse iğneyi çıka­rıp kuçuk yara tedavisi uygulayınız
• Çengeli de deriye girmişse, saplanmış ya­bancı cisim tedavisi uygulayıp tıbbî yardım isteyiniz.Eğer tıbbî yardım hemen bulunamıyorsa;
• Misinayı oltadan kesiniz
• iç organlara hasar verme tehlikesi olmadığı takdirde, çengel dışarı çıkana kadar oltayı den içerisinde çevirip çengeli keserek kopa­rınız
• Oltayı yavaşça çıkarıp yarayı temizleyerek bir sargı beziyle sarınız
• Yarada herhangi bir enfeksiyon oluşması ihtimalim gozonune alarak tıbbî yardım is­teyiniz

Bu durum, olume öncelik eden vücut hararetinin derecesine, derialtı yağ tabakasının kalınlığına, ceset üzerinde bulunan elbiselerin kalınlık ve miktarına, ni­hayet çevrenin ısı derecesine bağlı bir du­rumdur

Ölümden sonra ar­terler ve sol karıncık kasılarak içlerinde bu­lunan kanı boşaltırlar Kan, venlerde yanı toplardamarlarda birikir ve yerçekimine bağlı olarak vücudun alt kısımlarında mavi renkli lekeler hâlinde gözükür.

Şunlarm dışında hiçbir şey yapmayınız
• Kişiyi, işlek caddede dolaşmak gibi tehlike­lerden koruyunuz
• Diğer insanları etraftan uzaklaştırınız
• Kazazede ile yavaş sesle konuşunuz
• iyice iyileşip evine gidebileceğinden emin olana kadar hastanın yanından ayrılmayı­nız
Dikkat: Kuçuk nöbetin arkasından buyuğun gelmesi pek az rastlanan bir durum değildir
• Hastaya, bir doktora gitmesini oğutleymız.

Nöbet sırasında hastayı yaralanmaktan koru­yunuz ve yeniden kendine geldikten sonra da bakım sağlayınız
• Hasta düşüyorsa tutmaya ya da duşuşu ya­vaşlatmaya çalışarak yere yatırınız
• Hastanın çevresinde bir yer açınız ve bir yardımcı istemiyorsanız, etraftaki herkesin oradan uzaklaşmasını isteyiniz
• Eğer mumkun olursa boyun çevresini açıp, gömlek yakasını gevşetip başının altına yu­muşak bir şey koyunuz
Dikkat: Herhangi bir tehlike olmadıkça hasta­yı ne hareket ettirin ne de kaldırın • Sakın hastayı zorla tutmayınız
• Sakın hastanın ağzına herhangi bir şey koy­mayınız ya da ağzını açmaya çalışmayınız
• Sarsıntılar durunca hastayı iyileşme konu­muna getirerek solunuma yardımcı olunuz
Dikkat: Hastayı uyandırmaya kalkışmayınız
• Krizden sonra, hastanın tamamen iyileşti­ğinden emin olana kadar yanından ayrılma­yınız Tamamen aktıfleştığınden emin ol­madıkça hastaya içecek bir şey vermeyiniz. • Hasta çabucak, tamamen ıyıleşse bile son
krizi hakkında doktora bilgi vermesini oğut-
leyınız.Hastada birçok nöbet görülmedikçe, nöbet sırasında yaralanmadıkça ya da bilmeme yeniden kavuşması onbeş dakikadan fazla sür­medikçe ambulans çağırmayınız.

Kazazedeyi serm bir yere goturup giysileri­ni çıkarınız
• Kazazede kendmdeyse, başını ve omuzları­nı bir yere dayayarak yarı oturur duruma getiriniz
Dikkat: Eğer kazazede kendinde değil de nor­mal nefes alıyorsa, iyileşme konumuna getiri­niz
• Kazazedeyi soğuk, ıslak bir çarşafa sarıp sık sık ıslatarak ıslaklığını koruyunuz Kazaze­denin ateşi 38°C’ye düşene kadar bir maga­zin, kitap ya da elektrikli aspiratörle doğru­dan kazazedeye yönelik hava akımı sağlayı­nız
• Hemen tıbbî yardım sağlayınız
Dikkat: Kazazedenin ateşi düşerse üzerine kuru bir çarşaf ortup, varsa, klimalı bir odaya taşıyınız

Kazazedenin arkasında ayakta durarak ya da diz çökerek bir kolunuzu karnına sarınız Başparmağınızı avucunuzun içme alacak şe­kilde yumruğunuzu sıkıp göbekle goğus ke­miği arasına, ust karnın ortasına koyunuz
• Obur elinizle yumruğunuzu tutunuz
• Ikı elinizi bileklerinizden kendinize doğru hızla çekerek yukarı ve içe doğru bastırıp ust karnı, akciğerlerin altına doğru sıkıştırı­nız

Kazazedeyi, başı, açık solunum yolu duru­munda olacak şekilde sırtüstü çeviriniz Kazazedenin bacaklarını ıkı bacağınız arası­na alarak, orta ust karın uzerme gerekli bas­tırmayı uygulayabilecek şekilde diz çoku-nuz Eğer kazazedeyi bacak aranıza akmı­yorsanız yan tarafına diz çokunuz
• Bir elinizin ayasını kazazedenin ust karnı­nın ortasına, diğer elinizi de birincinin ustu-ne koyunuz Parmaklarınızın karna dokun­mamasına özen gösteriniz
• Ikı kolunuzu da gergin tutarak ust karnı içe­ri ve ilen doğru çabuk çabuk bastırınız Ge­rekiyorsa bu bastırmayı dört kez tekrarlayı­nız, her bastırış, tıkayan şeyi çıkarmaya ye­tecek kadar sert olmalıdır